Tatami jesienią i zimą wymaga więcej uwagi niż latem, zwłaszcza w mieszkaniu z ograniczoną wentylacją, suszącym się praniem i ogrzewaniem, które tworzy duże różnice temperatur między podłogą a powietrzem, informuje redakcja Matsuki. Naturalna powierzchnia wykonana z igusa pochłania wilgoć, ale oddaje ją wolniej, dlatego przy długotrwale podwyższonej wilgotności może pojawić się charakterystyczny zapach stęchlizny, a w skrajnym przypadku także pleśń.
- Dlaczego tatami jesienią zaczyna pachnieć stęchlizną
- Najważniejsza zasada: najpierw usuń wilgoć
- Jak czyścić tatami jesienią i zimą
- Czego nie kłaść na tatami
- Futon na tatami trzeba rano podnosić
- Czy ogrzewanie rozwiązuje problem wilgoci
- Co zrobić, gdy na tatami pojawiła się pleśń
- Stęchlizna bez pleśni: kiedy można uratować matę
- Prosty jesienno-zimowy rytm pielęgnacji tatami
- FAQ
Problem nie oznacza automatycznie, że mata jest zniszczona. Najczęściej jest sygnałem, że w pomieszczeniu brakuje wymiany powietrza albo wilgoć zostaje uwięziona pomiędzy tatami a futonem, dywanem, podłogą lub meblem. Jesienią i zimą trzeba więc zmienić nie tylko sposób czyszczenia, ale również codzienne korzystanie z pomieszczenia.
Dlaczego tatami jesienią zaczyna pachnieć stęchlizną
Tradycyjne tatami ma powierzchnię wykonaną z naturalnej igusa. Materiał ten dobrze reaguje na zmiany wilgotności, ale przy długo utrzymującym się wilgotnym środowisku zaczyna gromadzić wodę szybciej, niż może ją oddać.
Japońska organizacja All Japan Tatami Business Cooperative podkreśla, że zdolność tatami do pochłaniania wilgoci jest jedną z jego zalet, lecz przy kolejnych wilgotnych dniach może stać się również czynnikiem sprzyjającym rozwojowi pleśni.
„Tatami absorbs moisture.” — All Japan Tatami Business Cooperative, oficjalny poradnik dotyczący pielęgnacji tatami.
Jesienią sytuację pogarszają zamknięte okna, chłodna podłoga i suszenie prania wewnątrz mieszkania. Zimą dochodzi do tego częste korzystanie z nawilżaczy oraz różnica temperatur powodująca kondensację pary wodnej na chłodniejszych powierzchniach.
Zapach stęchlizny pojawia się często wcześniej niż widoczna pleśń. Nie powinien więc być traktowany wyłącznie jako problem zapachowy.
W japońskich wnętrzach tatami często współpracuje z futonem. Jeśli interesuje Cię taki sposób urządzenia pomieszczenia, zobacz również materiał o japońskiej sypialni, futonie i matach tatami.
Najważniejsza zasada: najpierw usuń wilgoć
Gdy tatami pachnie stęchlizną, pierwszym krokiem nie powinno być intensywne mycie ani stosowanie pachnących preparatów. Trzeba obniżyć wilgotność samej maty oraz pomieszczenia.
Najprostszy schemat wygląda tak:
- Usuń z tatami futon, poduszki, koce i inne tekstylia.
- Otwórz okna, jeżeli powietrze na zewnątrz jest suche.
- Przy wilgotnej pogodzie zastosuj osuszacz albo funkcję dry w klimatyzacji.
- Zadbaj o przepływ powietrza przy podłodze.
- Dopiero po wysuszeniu dokładnie odkurz powierzchnię.
All Japan Tatami Business Cooperative w przypadku pojawienia się pleśni zaleca przede wszystkim osuszenie pomieszczenia przez wentylację, osuszacz albo tryb osuszania klimatyzacji.
„First, it is important to dry it.” — zalecenie All Japan Tatami Business Cooperative dotyczące tatami z oznakami pleśni.
W polskim mieszkaniu otwarcie okna nie zawsze będzie jednak dobrym rozwiązaniem. Gdy na zewnątrz pada, jest mgła albo wilgotność powietrza jest bardzo wysoka, długie wietrzenie może dostarczyć do pokoju jeszcze więcej wilgoci. W takich warunkach skuteczniejszy bywa osuszacz.
Jak czyścić tatami jesienią i zimą
Podstawowym narzędziem nie jest mop, lecz odkurzacz.
Czyszczenie tatami powinno odbywać się zgodnie z kierunkiem włókien. Dzięki temu łatwiej usunąć kurz i drobiny znajdujące się pomiędzy splotem, a jednocześnie nie uszkadza się powierzchni.
Japońskie organizacje branżowe zalecają:
- odkurzanie wzdłuż włókien,
- regularne usuwanie kurzu i resztek jedzenia,
- czyszczenie na sucho,
- używanie tylko bardzo dobrze wyciśniętej szmatki, jeżeli wilgotne przecieranie jest konieczne,
- unikanie pozostawiania wody na powierzchni.
„For daily cleaning, vacuum or sweep along the grain of the tatami mat.” — Tadami Industrial, poradnik pielęgnacji tatami.
Nie należy traktować tatami jak paneli lub płytek ceramicznych. Mokry mop może wtłoczyć wilgoć w materiał, zamiast go oczyścić.
Jeżeli mata została przetarta wilgotną ściereczką, powierzchnię trzeba następnie dobrze wysuszyć.
Czego nie kłaść na tatami
Jednym z najczęstszych błędów jest przykrywanie tatami dywanem.
Może się wydawać, że dodatkowa warstwa ochroni naturalną powierzchnię przed brudem i ścieraniem. W praktyce ogranicza jednak przepływ powietrza i zatrzymuje wilgoć.
All Japan Tatami Business Cooperative wprost ostrzega przed układaniem wykładzin i dodatkowych mat na tatami, ponieważ może to prowadzić do gromadzenia wilgoci, pleśni i problemów z roztoczami.
Podobne zalecenia podaje japońska Urban Renaissance Agency w swoim poradniku mieszkaniowym — ograniczony przepływ powietrza pod przykrytym tatami tworzy korzystniejsze warunki dla roztoczy.
Dotyczy to również ciężkich mebli ustawionych bezpośrednio na macie.
Im większa część tatami pozostaje odkryta, tym łatwiej materiał oddaje zgromadzoną wilgoć.
Praktyczne znaczenie ma to także przy japońskim sposobie siedzenia. Zaisu czy zabuton można stosować na tatami, ale poduszki warto regularnie podnosić i pozwolić macie wyschnąć. Więcej o takim rozwiązaniu znajdziesz w materiale o japońskim siedzeniu na podłodze.
Futon na tatami trzeba rano podnosić
Najbardziej problematyczne miejsce znajduje się często pod futonem.
Podczas snu organizm oddaje wilgoć poprzez skórę i oddech. Jeżeli futon przez wiele godzin leży bezpośrednio na tatami, pomiędzy obiema warstwami powstaje przestrzeń o ograniczonej cyrkulacji powietrza.
Dlatego futonu nie należy traktować tak samo jak europejskiego materaca pozostającego stale na łóżku.
Po nocy najlepiej:
- złożyć lub zwinąć futon,
- pozostawić tatami odkryte,
- przewietrzyć pomieszczenie,
- osobno wysuszyć futon,
- co pewien czas sprawdzić jego spodnią stronę.
Takie rozwiązanie pasuje również do tradycyjnej logiki japońskiej sypialni, gdzie futon był składany po zakończeniu snu, a pomieszczenie odzyskiwało swoją dzienną funkcję.
Czy ogrzewanie rozwiązuje problem wilgoci
Nie zawsze.
Ciepłe powietrze może przyspieszać odparowywanie wody, ale zamknięty i ogrzewany pokój nadal może mieć wysoką wilgotność względną, szczególnie jeśli suszy się w nim ubrania albo używa nawilżacza.
Jesienią i zimą najlepiej kontrolować trzy elementy jednocześnie:
| Problem | Co zrobić |
|---|---|
| wysoka wilgotność w pokoju | zastosować osuszacz lub wentylację |
| mokry spód futonu | podnosić go codziennie |
| wilgoć pod tatami | zapewnić przepływ powietrza i sprawdzić podłoże |
| stęchły zapach | wysuszyć matę i dokładnie odkurzyć |
| widoczna pleśń | najpierw osuszyć, potem oczyścić |
| mokra plama | natychmiast zebrać wodę i wysuszyć powierzchnię |
Nie należy natomiast przesadzać z nawilżaczem. Oficjalny japoński poradnik dotyczący tatami wymienia nadmierne korzystanie z nawilżaczy oraz suszenie prania w pomieszczeniu jako czynniki zwiększające ryzyko problemów z wilgocią.
Jeżeli zimą korzystasz z elementów japońskiego wyposażenia takich jak ogrzewany stolik kotatsu, przydatny będzie również poradnik dotyczący jego użytkowania w polskich warunkach.
Co zrobić, gdy na tatami pojawiła się pleśń
Widoczne zielone, białe lub ciemne naloty wymagają szybkiej reakcji.
Pleśń na tatami nie powinna być od razu szorowana mokrą szmatką. Najpierw trzeba ograniczyć wilgoć i wysuszyć powierzchnię.
Japońskie organizacje branżowe rekomendują po wysuszeniu delikatne odkurzenie powierzchni zgodnie z kierunkiem włókien. Następnie można zastosować alkohol dezynfekcyjny, po czym mata ponownie powinna dokładnie wyschnąć.
„Ventilation and cleaning are the key points of mold control.” — National Tatami Industry Promotion Association.
Nie należy mieszać kilku środków chemicznych ani używać silnych wybielaczy bez sprawdzenia zaleceń producenta. Powierzchnia tatami może się odbarwić, a obszycie może reagować inaczej niż sama igusa.
Jeżeli pleśń wraca po wysuszeniu, problem może znajdować się głębiej — w spodzie maty, podłożu albo konstrukcji podłogi. Wtedy samo czyszczenie powierzchni nie wystarczy.
Stęchlizna bez pleśni: kiedy można uratować matę
Sam zapach stęchlizny z tatami nie musi oznaczać konieczności wymiany mat.
Jeśli powierzchnia wygląda normalnie, najpierw warto przeprowadzić kilkudniowy cykl osuszania:
- całkowicie odsłonić tatami,
- nie suszyć w pokoju prania,
- ograniczyć używanie nawilżacza,
- codziennie przewietrzać lub osuszać pomieszczenie,
- regularnie odkurzać matę,
- obserwować, czy zapach słabnie.
Jeżeli po wysuszeniu stęchlizna szybko powraca, trzeba sprawdzić dolną stronę maty oraz podłoże.
W przypadku tatami modułowych można czasami podnieść poszczególne elementy i skontrolować przestrzeń poniżej. Ciężkich tradycyjnych mat nie należy jednak podnosić bez przygotowania — klasyczne konstrukcje mogą ważyć kilkadziesiąt kilogramów.
Prosty jesienno-zimowy rytm pielęgnacji tatami
Najłatwiej uniknąć problemu, wprowadzając regularną rutynę.
Jak dbać o tatami w chłodniejszych miesiącach:
- odkurzaj powierzchnię co kilka dni zgodnie z kierunkiem włókien;
- natychmiast usuwaj rozlane płyny;
- nie zostawiaj mokrych ręczników ani ubrań na macie;
- codziennie podnoś futon;
- nie przykrywaj tatami dywanem;
- podczas suszenia prania uruchamiaj wentylację lub osuszacz;
- kontroluj rogi pokoju oraz miejsca pod meblami;
- po kilku deszczowych dniach sprawdzaj zapach i powierzchnię maty.
To znacznie skuteczniejsze niż okazjonalne intensywne czyszczenie.
Tatami jest materiałem naturalnym. Jego zaletą jest zdolność reagowania na mikroklimat pomieszczenia, ale właśnie dlatego wymaga przepływu powietrza i możliwości wysychania.
FAQ
Dlaczego tatami pachnie stęchlizną?
Najczęściej przyczyną jest zbyt duża ilość zgromadzonej wilgoci oraz niedostateczna wentylacja. Zapach może pojawić się jeszcze przed widoczną pleśnią.
Czy tatami można myć mokrym mopem?
Nie jest to zalecane. Do codziennego czyszczenia wystarcza odkurzanie. Jeżeli potrzebne jest przecieranie, należy użyć bardzo dobrze wyciśniętej ściereczki i szybko wysuszyć powierzchnię.
Czy można położyć dywan na tatami?
Lepiej tego unikać. Dywan ogranicza wentylację i może zatrzymywać wilgoć pomiędzy warstwami.
Jak często wietrzyć pokój z tatami?
Najlepiej regularnie, a w okresach zwiększonej wilgotności codziennie. Jeżeli powietrze na zewnątrz jest bardzo wilgotne, zamiast długiego otwierania okien można użyć osuszacza.
Co zrobić z futonem leżącym na tatami?
Po spaniu warto go złożyć lub postawić tak, aby wyschła zarówno jego spodnia strona, jak i tatami.
Czy pleśń oznacza, że trzeba wyrzucić tatami?
Nie zawsze. Niewielkie powierzchniowe ogniska można próbować usunąć po dokładnym wysuszeniu i oczyszczeniu zgodnie z zaleceniami producentów oraz organizacji tatami. Głębokie albo regularnie powracające zmiany wymagają kontroli całej maty i podłoża.
Czy zimą nawilżacz może zaszkodzić tatami?
Tak, jeśli jest używany zbyt intensywnie. Japońskie organizacje branżowe wymieniają nadmierne nawilżanie pomieszczeń jako czynnik sprzyjający problemom z wilgocią.
O tym i innych przydatnych informacjach możesz przeczytać na naszej stronie internetowej. Polecamy również lekturę: Japoński olejek do demakijażu: jak go emulgować, żeby nie zostawić tłustej warstwy
